Fréttir

Lokadagur Bókmenntahátíðar árið 2009 var laugardagurinn 12. september. Dagskráin hófst með málþingi útgefenda í Norræna húsinu á milli tíu og tólf. Eftir hádegið var Griffin-ljóðadagskráin, og var hún afar vel sótt. Ljóðabók með ljóðum Griffin-skáldanna er fáanleg í helstu bókaverslunum.

Aðstandendur Bókmenntahátíðar í Reykjavík árið 2009 vilja þakka höfundum, útgefendum og öðrum þeim sem tóku þátt í hátíðinni með beinum hætti fyrir samstarfið. Ennfremur vilja þeir þakka öllum þeim fjölda fólks sem lagði leið sína á viðburði Bókmenntahátíðar fyrir komuna og vonast að sjálfsögðu til að sjá þá aftur næst.

FLIGHT OF THE RAVEN:

Oral Literature of the Haida of British Columbia

A Talk by Robert Bringhurst

National Museum seminar room, Reykjavik

1030-1130 Friday 11 September

Introduced and moderated by Dr Terry Gunnell, Department of Folkloristics, University of Iceland

 

 

 

Robert Bringhurst, one of Canada’s best known poets, is visiting Iceland for the 2009 Reykjavik International Literary Festival. He has published more than fifteen books of poetry and also seminal works on art and typography, and he has recently written and lectured on the nature of language itself. His groundbreaking study of a Native American oral literature, A Story as Sharp as a Knife: The Classical Haida Mythtellers and Their World (1999), unleashed a storm of controversy and a tidal wave of praise and was followed by two volumes of translation of Haida oral poetry. Born in Los Angeles, Bringhurst was educated at Indiana University and the University of British Columbia and has been author-in-residence at several universities including Edinburgh, UK. 

 

This lecture is sponsored by the English-Speaking Union of Iceland with the kind assistance of the Embassy of Canada.

 

Admission is free and all are welcome

 

 

                                                                

Rithöfundar Bókmenntahátíðar eru farnir í ferðalag út á land og því er engin dagskrá í Norræna húsinu í dag. Upplesturinn í Iðnó í kvöld verður þó í sínum stað og hefst hann klukkan átta.

Í kvöld munu lesa tveir danskir höfundar, einn litháískur og tveir íslenskir. Benn Q. Holm hefur skrifað nokkrar skáldsögur og upp úr einni þeirra spratt til dæmis danska þáttaserían Album sem sýnd var í Sjónvarpinu snemma á þessu ár. Naja Marie Aidt er líka dönsk, en hún er búsett í New York nú um stundir. Naja hlaut Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs árið 2008 fyrir smásagnasafnið Bavian og í kvöld mun hún lesa sögu úr þeirri bók.

Gintaras Grajauskas er litháískt skáld og menningarritstjóri. Hann hefur hlotið fjölda verðlauna fyrir skáldskap sinn og er bók með íslenskum þýðingum Aðalsteins Ásbergs Sigurðssonar  á ljóðum Grajauskas væntaleg innan skamms. Aðalsteinn Ásberg verður einmitt einn af lesurum kvöldsins og mun hann lesa úr væntanlegri bók. Aðalsteinn hefur sinnt bókmenntum og tónlist jöfnum höndum undanfarin ár.

Ingunn Snædal ljóðskáld er fimmti lesari kvöldsins. Hún hlaut Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar og tilnefningu til íslensku Bókmenntaverðlaunanna fyrir ljóðabókina Guðlausir menn árið 2006. Nýjasta bók hennar heitir Í fjarveru trjáa -- vegaljóð og hlaut hún afar góða dóma þegar hún kom út árið 2008.

Af óviðráðanlegum orsökum falla tveir viðburðir sem vera áttu á dagskrá Bókmenntahátíðar í dag niður. Annars vegar er það viðtal við Sofi Oksanen sem vera átti klukkan 12:30 í Norræna húsinu og hins vegar viðtal við Tariq Ali sem vera átti í Norræna húsinu klukkan 17:00 í dag. Að sama skapi munu þau ekki lesa í Iðnó á þeim kvöldum sem auglýst hafði verið.

Dagskráin í dag verður því á þessa leið að klukkan tólf mun Þorgerður E. Sigurðardóttir taka viðtal við Luis López Nieves. Bækur hans hafa hlotið fjölda verðlauna og hefur ein þeirra meðal annars verið þýdd á íslensku, Hjarta Voltaires, sem kom út hjá Forlaginu.

Í Hátíðarsal Háskóla Íslands mun kenýski höfundurinn Ngugi wa Thiong'o lesa úr bók sinni Devil on the Cross klukkan þrjú. Það er Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur sem stendur fyrir fyrirlestrinum í samstarfi við Bókmenntahátið í Reykjavík.

Í kvöld munu fimm skáld lesa upp í Iðnó, þar af þrjú frá Kanada. A.F. Moritz er fyrstur, en hann hlaut Griffin-ljóðaverðlaunin í ár. Thor Vilhjálmsson mun síðan lesa og því næst mun hin bandaríska Carolyn Forché lesa ljóð. Michael Ondaatje kemur einnig á vegum kanadísku Griffin-ljóðaverðlaunanna og les á eftir Forché.

Síðastur á dagskránni í Iðnó í kvöld er síðan bandaríski útvarpsmaðurinn David Sedaris. Fullt var út úr dyrum í Norræna húsinu í gær, en þar kom David Sedaris tvisvar sinnum fram. Nú gefst þeim sem ekki náðu honum þar færi á að sjá hann í kvöld.

Klukkan tólf á hádegi hefst dagskráin í Norræna húsinu með viðtali við kenýska rithöfundinn og fræðimanninn Ngugi wa Thiong'o. Það er Gauti Kristmannsson sem tekur viðtalið sem mun fara fram á ensku.

Klukkan hálfeitt sest bandaríski grínistinn og útvarpsmaðurinn David Sedaris við pallborðið en um viðtalið sér Ari Eldjárn. Það fer einnig fram á ensku.

Klukkan 14:00 hefst Færeyingaspjall en þá mun Soffía Auður Birgisdóttir bókmenntafræðingur eiga samtal við færeysku rithöfundana Bergtóru Hanusardóttur og Jóanes Nielsen. Samtalið fer fram á dönsku.

Rithöfundurinn Luis López Nieves frá Púertó Ríkó heldur opinn fyrirlestur í stofu 101 á Háskólatorgi í samstarfi við Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í dag klukkan 16. Hann ber heitið Sögulegar sjónhverfingar. Púertó Ríkó í nútíð og fortíð og verður fluttur á spænsku.

Í Norræna húsinu klukkan 17 mun David Sedaris vera með upplestur úr verkum sínum.

Dagskráin í Iðnó hefst síðan klukkan átta í kvöld. Fimm skáld munu lesa og eru það hinn færeyski Jóanes Nielsen, Íslendingarnir Auður Ava Ólafsdóttir, Gyrðir Elíasson og Kristín Ómarsdóttir. Ngugi wa Thiong'o mun síðan enda dagskrána í Iðnó.

Það verður nóg í boði í dag og hvetjum við alla til þess að koma á dagskrárviðburðina. Sem fyrr verður Eymundsson með bókamarkað í Bókakaffinu og þar verður jafnvel hægt að fá bækurnar sínar áritaðar.

Hádegisdagskrá Norræna hússins hefst í dag með viðtali við bandaríska rithöfundinn og Pulitzer-verðlaunahafann Junot Díaz og er það Sjón sem verður í hlutverki spyrilsins. Klukkan 12:30 tekur fréttamaðurinn Herdís Sigurgrímsdóttir síðan viðtal við hinn hollensk-íranska Kader Abdollah

Klukkan 14 mun Þórdís Gísladóttir standa fyrir svokölluðu Norðmannaspjalli, en þá fær hún til sín þau Johan Harstad og Anne B. Ragde.

Í kvöld verður upplestur í Iðnó og hefst hann klukkan átta með ljóðaupplestri Jóhanns Hjálmarssonar. Kristín Steinsdóttir mun því næst lesa úr handriti að skáldsögu sem er í smíðum. Hin norska Anne B. Ragde mun því næst lesa úr bókinni Á grænum grundum sem er enn volg úr prentsmiðjunni, en það er síðasta bókin í þríleiknum um Neshov-fjölskylduna.

Kader Abdolah tekur við af Ragde og verður spennandi að heyra hvað hann hefur fram að færa í kvöld. Lokaatriði kvöldsins í Iðnó verður svo tónlistaratriði með hljómsveitinni Baggalút, en þeir munu flytja lög við ljóð Káins af nýútkominni plötu sinni.

Það ætti því að vera eitthvað fyrir alla á Bókmenntahátíð í Norræna húsinu í dag og í Iðnó í kvöld!

Opnun Bókmenntahátíðar í Reykjavík 2009 fór fram í Norræna húsinu í gær og var útvarpað í beinni útsendingu Rásar 1.

Fyrsta upplestrarkvöldið fór svo fram í Iðnó í gærkvöldi fyrir fullu húsi áheyrenda. Lesið var á íslensku, norsku, færeysku, spænsku og ensku og er óhætt að segja að stemningin í húsinu hafi verið góð.

Myndir frá opnuninni og fyrsta upplestrarkvöldinu má sjá á Facebook-síðu Bókmenntahátíðar.

Á morgun hefst Bókmenntahátíð í Reykjavík árið 2009. Höfundarnir eru farnir að týnast til landsins og annað kvöld hefst lesturinn. Dagskrá sunnudagsins 6. september verður í Iðnó og hefst klukkan átta. Fimm höfundar munu lesu úr verkum sínum.

Fyrstur stígur á stokk Steinar Bragi og mun hann lesa úr væntanlegri skáldsögu sinni. Næstur er norski höfundurinn Johan Harstad, en stjarna hans skín skært þessa dagana. Hann hefur gefið út nokkrar skáldsögur og er auk þess fyrsta hirðskáld Þjóleikhússins í Osló.

Bergtóra Hanusardóttir kemur frá Færeyjum og hefur bæði birt ljóð og skáldsögur. Hún mun lesa kafla úr skáldsögu í Iðnó.

Luis López Nieves ætti að vera Íslendingum að góðu kunnur en skáldsaga hans Hjarta Voltaires kom nýverið út í íslenskri þýðingu hjá Forlaginu og hefur hlotið góða dóma.

Síðasti lesari sunnudagskvöldsins er Pulitzer-verðlaunahafinn Junot Díaz. Frægðarsól hans hefur risið hátt undanfarið og var nafn hans nefnt meðal merkilegustu rithöfunda 21. aldarinnar af stórblaðinu New York Times.

Það er því ljóst að dagskráin fyrsta kvöld Bókmenntahátíðar er afar spennandi og ætti fólk ekki að láta þessa frábæru höfunda fram hjá sér fara. Verið velkomin í Iðnó!

Eins og fram hefur komið verður dagskrá Bókmenntahátíðar með fjölbreyttasta móti.  Í ár helgum við ljóðlistinni heilan dag og verður laugardagurinn 12. september sannkallaður ljóðalaugardagur. Í Norræna húsinu verður viðamikil dagskrá með frábærum ljóðskáldum sem koma á vegum kanadísku Griffin-ljóðaverðlaunanna og stendur dagskráin yfir frá 13-17.

Dagskráin hefst með ávarpi Scott Griffin, en hann er í forsvari fyrir verðlaunin. Því næst munu skáld lesa ljóð sín, en ljóð allra skálda sem taka þátt hafa verið þýdd og verður þýðingunni varpað á skjá jafnóðum á meðan á lestrinum stendur. Griffin-skáldin eru hvert öðru magnaðra og í hópnum er til dæmis Michael Ondaatje.

Í tengslum við komu Griffin-skáldanna til Íslands var ákveðið að gefa út ljóðabók með þýðingum á ljóðum þessara skálda. Ber bókin titilinn Birtan í húminu og koma margir frábærir ljóðaþýðendur að verkinu. Hægt verður að nálgast bókina á öllum atburðum hátíðarinnar sem og í verslunum Pennans.

Nánar má fræðast um dagskrá ljóðalaugardagsins með því að smella á Dagskrá 2009 undir flipanum Um hátíðina hérna til vinstri.

---

Undir flipanum hérna vinstra megin Um hátíðina höfum við nú birt dagskrána í ár. Rithöfundahópurinn í ár er sérlega glæsilegur og fjölbreyttur en dagskrárliðirnir verða af ýmsum toga. Má þar nefna pallborðsumræður, viðtöl og upplestra en að auki verða tónleikar í boði fyrir gesti hátíðarinnar.

Föstudagskvöldið 11. september munu tveir af höfundum hátíðarinnar, þeir Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson og Gintaras Grajauskas, halda tónleika í Iðnó . Koma þeir fram þar ásamt meðspilurum undir nafninu The Music of Language.

---

Tveir rithöfundar hafa bæst í hóp íslensku höfundanna á Bókmenntahátíð í ár, en það eru þau Kristín Steinsdóttir og Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson. Bæði eiga þau að baki farsælan feril sem rithöfundar og bæði eru með bók í smíðum.

Kristín Steinsdóttir hefur getið sér gott orð sem barnabókahöfundur og eru bækur hennar á borð við Franskbrauð með sultu og Fallin spýta komnar í hóp sígildra bóka fyrir börn á öllum aldri. Nýjasta bók Kristínar, Á eigin vegum, er verk fyrir fullorðna og kom út árið 2006. Kristín var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs árið 2008 fyrir hana.

Aðalsteinn Ásberg hefur nýlega þýtt og gefið út lög sænska söngvaskáldsins Cornelis Vreeswijk í samstarfi við söngkonuna Guðrúnu Gunnarsdóttur og fleiri tónlistarmenn. Aðalsteinn hefur sinnt tónlist og ritlist jöfnum höndum og staðið fyrir margskonar útgáfu.

---

Undir flipanum hér til vinstri, Um hátíðina, má sjá umfjöllun um þá íslensku höfunda sem taka þátt í Bókmenntahátíð í Reykjavík árið 2009. Íslensku höfundarnir í ár verða:

• Auður Ava Ólafsdóttir
• Gyrðir Elíasson
• Ingunn Snædal
• Jóhann Hjálmarsson
• Kristín Ómarsdóttir
• Steinar Bragi
• Thor Vilhjálmsson
• Yrsa Sigurðardóttir

Eins og sjá má er hér um fjölbreyttan hóp að ræða. Útgefin verk þessa fólks eru af ýmsum toga: barnabækur, ljóðabækur, smásögur, skáldsögur, ferðasögur og svo má lengi telja. Einhverjir þessara höfunda eru með bækur í smíðum og hver veit nema lesið verði úr glænýjum verkum á upplestrarkvöldum í Iðnó í september!

---

Á Bókmenntahátíðinni í ár verður áherslan á ljóðlistinni og mun sérstök dagskrá verða tileinkuð henni. Af því tilefni eigum við von á hópi skálda frá hinum virtu kanadísku Griffin-ljóðaverðlaunum. Í hópnum verða sigurvegarar ársins 2009, en það er bandaríska skáldkonan C.D. Wright og hinn kanadíski A. F. Moritz.

Auk sigurvegaranna eigum við von á Michael Ondaatje ásamt fleirum. Undir flipanum Um hátíðina hérna vinstra megin á síðunni má sjá umfjöllun um þau Griffin-skáld sem væntanleg eru á Bókmenntahátíðina. Skáldin munu taka þátt í ljóðadagskránni og verið er að ganga frá íslenskum þýðingum á ljóðum þeirra.

---

Bókmenntahátíðin í ár verður með fjölbreyttasta móti. Erlendu höfundarnir koma frá mismunandi menningarheimum og hafa ólíkan bakgrunn, þeir tala ólík tungumál og höfundarverk þeirra eru býsna fjölbreytt. Það verður því skemmtilegur kokteill í boði í Reykjavík í september.

Meðal erlendu höfundanna í ár er hinn íransk-hollenski Kader Abdolah en bók hans Hús moskunnar kom nýverið út hjá JPV forlagi í þýðingu Jónu Dóru Óskarsdóttur. Í bókinni segir frá sögu einnar fjölskyldu, en saga írönsku þjóðarinnar á umbrotatímum endurspeglast jafnframt í sögu fjölskyldunnar. Hefur Hús moskunnar  hlotið frábæra dóma og góðar viðtökur á meðal lesenda.

Undir flipanum Um hátíðina hérna vinstra megin á síðunni má sjá umfjöllun um þá erlendu höfunda sem koma á hátíðina.

---

Þegar frægir listamenn koma í heimsókn til Íslands verða þeir Íslandsvinir, og upp frá því er öll þeirra list framin í skugga þess möguleika að þeir vísi til Íslandsheimsóknarinnar á einn eða annan hátt í verkum sínum. Þannig er lagið Immigrant Song með Led Zeppelin oft talið fjalla um Ísland og Íslendinga, en það er samið í kjölfar þess að sveitin spilaði í Laugardalshöll í júní 1970.

Haustið 2005 kom breski rithöfundurinn Nick Hornby í heimsókn á Bókmenntahátíð í Reykjavík. Hann lýsti heimsókninni í pistli sem hann skrifaði fyrir bandaríska bókmenntatímaritið The Believer og birtist síðar í bókinni The Complete Polysyllabic Spree. Meðal annarra gesta þetta árið var úkraínski rithöfundurinn Andrej Kúrkov sem Hornby kynntist, og í ferðinni keypti hann bók Kúrkovs, Dauðinn og mörgæsin. Í pistlinum lýsir Nick Hornby upplestrarkvöldinu í Iðnó svona:

Ég kynntist Andrej Kúrkov á Bókmenntahátíðinni í Reykjavík og hreifst mjög við upplesturinn hans upp úr Dauðanum og mörgæsinni. (Hann settist síðan við píanóið eftir lesturinn og söng nokkur hressileg, úkraínsk lög, og reitti þar með til reiði einn af rithöfundum sem hafði stigið á svið fyrr um kvöldið. Ef ég skildi þetta rétt virtist reiði rithöfundurinn halda að Kúrkov hefði framið helgispjöll og rústað öllum hátíðleika kvöldsins. Maður skilur hann svo sem, er það ekki? Það má ekki skemma upplestrarkvöld með því að syngja á þeim. Almenningur gæti farið að búast við því að bókmenntaviðburðir ættu að vera skemmtilegir, og hvar værum við rithöfundar þá staddir? Sennilega úti í miðri jökulá með engar árar.) Á eftir komst ég að því að Dauðinn og mörgæsin er ein af þessum bókum sem fólk elskar skilyrðislaust. Bóksalinn ljómaði upp þegar ég keypti hana, og alls konar fólk hefur látið í ljós meiriháttar dálæti á bókinni þegar ég hef minnst á hana.

Nick Hornby lætur ekki fylgja sögunni hvað hinn hörundsári rithöfundur heitir. Heimildamenn bókmenntahátíðarsíðunnar eru að rannsaka málið.

---

Bókmenntahátíð í Reykjavík verður haldin nú í september, í níunda sinn frá upphafi. Fyrsta hátíðin var haldin í september 1985 og hefur allar götur síðan verið mikilvægur gluggi út í hinn stóra heim bókmenntanna. Venju samkvæmt verður hátíðin í ár vettvangur þar sem lesendur geta komist í beint samband við fólkið á bak við skáldskapinn á upplestrarkvöldum og pallborðsumræðum.

Þegar Bókmenntahátíð í Reykjavík var haldin í annað sinn, haustið 1987, sagði Knud Ödegard, formaður Norræna hússins í viðtali: „Skáldskapurinn getur haldið manninum lifandi. [...] Okkur er nauðsynlegt að fá innblástur frá [erlendum höfundum] og við eigum alltaf að reyna að sjá okkar bókmenntir og listir í þessu stóra samhengi, ekki einangra okkur. Það hefur jú alltaf verið svo, að þegar eitthvað stórt hefur verið skapað í menningarsögu okkar, hefur það verið vegna. góðra sambanda við umheiminn.“ Óhætt er að segja að þessi orð eigi fyllilega við enn í dag.

Hér á síðunni munu allar upplýsingar um dagskrá hátíðarinnar birtast þegar nær dregur, ásamt fréttum og fróðleik um hátíðina og höfunda ársins.

---

Bókmenntahátíð í Reykjavík 2009 verður í sambandi við kanadísku Griffin-ljóðlistarverðlaunin, en einn dagur í dagskrá hátíðarinnar verður tileinkaður ljóðalestri og umfjöllun um ljóðlist. Verðlaunin hafa verið veitt árlega frá árinu 2000. Að þessu sinni eru sjö ljóðabækur tilnefndar til verðlaunanna í tveimur flokkum. Lista yfir tilnefningar ársins má sjá hér, en sigurvegararnir verða tilkynntir 2. júní. Þeir koma svo til Reykjavíkur í haust ásamt sigurvegurum fyrri ára, en safn með ljóðaþýðingum eftir þessi skáld er fyrirhuguð til útgáfu í tengslum við hátíðina í haust.

Auk þess að veita verðlaun fyrir nýútgefnar ljóðabækur hafa frá 2006 verið veitt sérstök verðlaun fyrir æviframlag á sviði ljóðlistarinnar. Meðal þeirra sem hlotið hafa þau heiðursverðlaun er sænska skáldið Thomas Tranströmer, en allnokkur ljóð hafa birst eftir hann í íslenskum þýðingum, m.a. eftir Jóhann Hjálmarsson, Pjetur Hafstein Lárusson og Njörð P. Njarðvík.

---

Færeyingar eru bestu vinir Íslendinga, og því er það sannur heiður að fá heimsókn frá tveimur frábærum, færeyskum höfundum á hátíðina í ár. Þetta eru annars vegar Bergtóra Hanusardóttir sem er bæði rithöfundur og tannlæknir. Hún er virkur meðlimur í Kvenfélaginu í Þórshöfn og hefur skrifað fjölda smásagna. Meðal bóka hennar eru skáldsögurnar Skert flog (1990) og Burtur (2006). Hinn færeyski höfundurinn sem kemur í heimsókn er Jóanes Nielsen, en skáldsaga hans, Myndasafnararnir (Bílætasamlararnir), er meðal vinsælustu skáldverka sem komið hafa út í Færeyjum síðustu árin.